زعفران برای سرماخوردگی و سرفه

چرا زعفران برای سرماخوردگی معجزه می‌کند؟

زعفران به دلیل ترکیبات منحصربه‌فرد خود به عنوان یک درمان خانگی قدرتمند برای مقابله با بیماری‌های زمستانی مانند سرماخوردگی و سرفه شناخته می‌شود. در ادامه، به بررسی دلایل معجزه‌آسا بودن این ادویه برای سرماخوردگی می‌پردازیم.

1. طبع گرم و قدرت آنتی‌اکسیدانی زعفران

زعفران دارای خاصیت گرم‌کنندگی است که به حفظ دمای بدن در هوای سرد کمک کرده و باعث می‌شود فرد احساس راحتی و گرما کند. علاوه بر این، زعفران یک نیروگاه آنتی‌اکسیدانی است که حاوی ترکیباتی مانند کروسین، کروستین، سافرانال و پیکروکروسین است. این مولکول‌ها از سلول‌های بدن در برابر رادیکال‌های آزاد و استرس اکسیداتیو محافظت می‌کنند.

۲. تاثیر بر سیستم تنفسی

زعفران به چندین روش مجاری تنفسی را التیام می‌بخشد:

• تسکین گلو و سرفه‌های خشک: خواص ضدالتهابی زعفران به کاهش تحریک و درد گلو کمک می‌کند. نوشیدن آب گرم یا شیر گرم حاوی رشته‌های زعفران، گلو را پوشش داده و باعث کاهش ناراحتی ناشی از سرفه‌های مداوم و خشکی گلو می‌گردند.
• کاهش التهاب ریه: التهاب یکی از عوامل اصلی احتقان است؛ ترکیبات فعال زعفران با شل کردن راه‌های هوایی و کاهش تورم، تنفس را آسان‌تر کرده و فراوانی سرفه‌ها را کاهش می‌دهند. با این‌حال برای نتیجه‌گیری سریع‌تر می‌توان از قرص ضد سرفه با تجویز پزشک استفاده کرد.
• خاصیت خلط‌آوری و رفع احتقان: استنشاق بخار آب حاوی زعفران (بخور) یک روش موثر برای رفع گرفتگی بینی و تسهیل تنفس در زمان سرماخوردگی است. همچنین دمنوش‌های ترکیبی زعفران با زنجبیل به پاکسازی مجاری تنفسی کمک می‌کنند.

۳. تقویت سیستم ایمنی

زعفران سیستم دفاعی بدن را برای مبارزه با ویروس‌ها آماده می‌کند:

• تقویت پاسخ ایمنی: آنتی‌اکسیدان‌های زعفران واکنش‌های ایمنی بدن را تقویت می‌کنند تا با عفونت‌ها به شکل موثرتری مبارزه کند.
• ترکیبات ضد ویروسی: وجود ماده‌ای به نام کمپفرول (Kaempferol) در گلبرگ‌های زعفران، سیستم ایمنی را تقویت کرده و از بدن در برابر ویروس‌هایی نظیر آنفولانزا و ویروس سن‌سیشیال تنفسی (RSV) محافظت می‌کند.
• اثرات ضد میکروبی: ترکیب زعفران با عسل، به دلیل خواص ضد میکروبی عسل و ضدالتهابی زعفران، یک داروی طبیعی قدرتمند برای مبارزه با عفونت‌های دوران سرماخوردگی ایجاد می‌کند.

هر چند این ادویه باارزش برای بالا بردن قدرت سیستم ایمنی مفید است اما برای اثربخشی سریع‌تر می‌توان از قرص تقویت سیستم ایمنی تحت نظر پزشک استفاده کرد.

بهترین روش‌های مصرف زعفران در دوران سرماخورگی

بهترین روش‌های مصرف زعفران برای اثربخشی حداکثری در دوران بیماری به شرح زیر است:

1. معجون شیر و زعفران

این نوشیدنی، بهترین دمنوش برای سرماخوردگی است که فواید زیر را دارد:

• اثر آرام‌بخش بر گلو: شیر گرم حاوی زعفران، گلو را پوشش داده و باعث کاهش تحریک، درد و ناراحتی ناشی از سرفه‌های مداوم یا خشکی گلو می‌شود.
• کاهش احتقان: خواص ضدالتهابی زعفران به رفع گرفتگی و سستی مجاری تنفسی کمک کرده و تنفس را آسان‌تر می‌کند.
• بهبود خواب: مصرف این معجون قبل از خواب، ذهن را آرام کرده و به دلیل داشتن رایحه و ترکیبات خاص، کیفیت خواب را در دوران بیماری بهبود می‌بخشد.

طرز تهیه: چند رشته زعفران را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه در شیر گرم (نه در حال جوش) خیس کنید تا رنگ و خواص آن کاملا آزاد شود.

2. دمنوش ترکیبی زعفران، زنجبیل و عسل

این ترکیب یک «نیروی دفاعی سه‌گانه» در برابر ویروس‌ها ایجاد می‌کند و فواید آن به شرح زیر است:

• پاکسازی ریه و سینوس‌ها: ترکیب زنجبیل با زعفران باعث ایجاد یک نوشیدنی معطر می‌شود که به پاکسازی مجاری بینی و رفع احتقان کمک می‌کند.
• خاصیت ضد میکروبی: عسل با افزودن خواص ضد میکروبی به زعفران، به عنوان یک درمان ملایم برای گلودرد و سرفه‌های خشک عمل می‌کند.
• تقویت گوارش: زنجبیل هضم را بهبود می‌بخشد و زعفران به کاهش التهاب معده که ممکن است در زمان سرماخوردگی رخ دهد، کمک می‌کند.

نکات مهم در مصرف:

• کیفیت زعفران: برای دریافت بهترین نتایج درمانی، استفاده از زعفران باکیفیت و اصل (دارای رشته‌های قرمز تیره) ضروری است.
• مقدار مصرف: برای درمان‌های خانگی، مصرف ۳ تا ۵ رشته در هر وعده کافی است؛ مصرف بیش از حد (بالای ۵ گرم) می‌تواند سمی باشد.
• احتیاط: زنان باردار باید از مصرف دوزهای بالای زعفران خودداری کنند.

زعفران برای کودکان؛ آیا مصرف آن مجاز است؟

مصرف زعفران برای کودکان مجاز است، اما با رعایت احتیاط‌های خاص و در مقادیر بسیار کم. در اینجا جزئیات مربوط به استفاده از این ادویه برای کودکان آورده شده است:

۱. لزوم مشورت با پزشک

پیش از آنکه زعفران را به برنامه غذایی کودک یا به عنوان درمان خانگی برای سرماخوردگی به او بدهید، حتما باید با یک متخصص اطفال مشورت کنید. این موضوع به ویژه برای کودکان خردسال اهمیت حیاتی دارد.

۲. مقدار مصرف ایمن

زعفران برای کودکان باید در مقادیر بسیار کم استفاده شود. در حالی که برای بزرگسالان مصرف روزانه ۳ تا ۵ رشته زعفران در درمان‌های خانگی کافی دانسته شده، برای کودکان این مقدار باید به مراتب کمتر باشد؛ زیرا مصرف بیش از حد زعفران می‌تواند منجر به بروز عوارض جانبی شود.

۳. فواید احتمالی برای کودکان

در صورت تایید پزشک و مصرف در دوز صحیح، زعفران می‌تواند همانند بزرگسالان فوایدی برای کودکان داشته باشد، از جمله:

• تقویت سیستم ایمنی: آنتی‌اکسیدان‌های موجود در زعفران به بدن کودک کمک می‌کند تا در برابر ویروس‌های شایع در فصل سرما مقاوم‌تر شود.
• بهبود سرماخوردگی و سرفه: زعفران به عنوان یک درمان طبیعی می‌تواند به تسکین گلودرد، کاهش احتقان ریه و تسهیل تنفس در کودکان بیمار کمک کند.
• بهبود کیفیت خواب: خاصیت آرام‌بخشی زعفران (مثلا در ترکیب با شیر گرم) می‌تواند به کودکانی که به دلیل بیماری بدخواب شده‌اند، کمک کند تا راحت‌تر استراحت کنند.

۴. نکات احتیاطی مهم

• کیفیت محصول: اطمینان حاصل کنید که زعفران کاملا خالص و فاقد رنگ‌های مصنوعی یا ناخالصی (مانند پودرهای تقلبی) باشد، زیرا مواد افزودنی می‌توانند برای سلامت کودک مضر باشند.
• عدم جایگزینی با دارو: زعفران تنها می‌تواند به عنوان یک مکمل برای کاهش علائم عمل کند و هرگز نباید در موارد شدید بیماری، جایگزین داروهای تجویزی پزشک مانند قرص سرماخوردگی و آنفولانزا شود.
• تست حساسیت: از آنجایی که کودکان سیستم بدنی حساس‌تری دارند، باید مراقب هرگونه واکنش آلرژیک پس از اولین مصرف بود.

چه زمانی نباید از زعفران برای سرماخوردگی استفاده کرد؟

با وجود فواید بی‌شمار زعفران، مصرف آن در برخی شرایط و مقادیر خاص می‌تواند خطرناک باشد. موارد منع مصرف و هشدارهای مهم به شرح زیر است:

۱. محدودیت مقدار مصرف (خطر مسمومیت)

زعفران در مقادیر معمول که در آشپزی استفاده می‌شود، ایمن است. با این حال:

• دوز مجاز روزانه: مصرف حداکثر ۱.۵ گرم زعفران در روز به عنوان مکمل بی‌خطر تلقی می‌شود.
• دوز سمی: مصرف دوزهای بالای ۵ گرم یا بیشتر می‌تواند اثرات سمی (Toxic) برای بدن داشته باشد.
• مصرف خانگی: برای استفاده‌های روزمره و درمانی، مصرف تنها ۳ تا ۵ رشته در روز کافی است و نباید در مصرف آن زیاده‌روی کرد.

۲. دوران بارداری

زنان باردار در مصرف زعفران باید بسیار محتاط باشند:

• خطر سقط جنین: مطالعات حیوانی نشان داده‌اند که دوزهای بالای زعفران می‌تواند باعث سقط جنین شود.
• اثر بر دهانه رحم: در انسان نیز دوزهای بالا ممکن است بر وضعیت دهانه رحم تاثیر بگذارد. به همین دلیل، اکیدا توصیه می‌شود زنان باردار از مصرف دوزهای بالای زعفران (به ویژه در قالب مکمل) خودداری کنند.

۳. حساسیت و واکنش‌های آلرژیک

اگر به زعفران حساسیت دارید، از مصرف آن خودداری کنید.

۴. کودکان و نوزادان

مصرف زعفران برای کودکان تنها در مقادیر بسیار اندک مجاز است. لازم است پیش از دادن زعفران به کودکان (برای درمان سرماخوردگی یا موارد دیگر)، حتما با پزشک متخصص اطفال مشورت شود.

۵. بیماری‌های خاص و تداخلات (احتیاط‌های پزشکی)

به دلیل اثرات فیزیولوژیک زعفران، در موارد زیر باید با پزشک مشورت کرد:

• فشار خون و دیابت: از آنجایی که زعفران می‌تواند فشار خون و قند خون را کاهش دهد، افرادی که داروهای فشار خون یا دیابت مصرف می‌کنند باید مراقب افت بیش از حد این شاخص‌ها باشند.
• جایگزینی دارو: زعفران هرگز نباید جایگزین داروهای تجویزی پزشک در بیماری‌های شدید (مانند افسردگی حاد یا عفونت‌های ریوی شدید) شود.
• اختلالات دوقطبی: با توجه به اثرات زعفران بر بهبود خلق‌وخو، مصرف مکمل‌های آن در برخی شرایط روانی خاص نیاز به نظارت پزشکی دارد.

۶. خطرات زعفران تقلبی

بسیاری از پودرهای ارزان‌قیمت زعفران ممکن است با مواد مضری مانند الیاف ابریشم رنگ شده، زردچوبه، پاپریکا یا رنگ‌های مصنوعی مخلوط شده باشند. برای جلوگیری از عوارض ناشی از مواد افزودنی، همیشه زعفران را به صورت رشته‌ای و از برندهای معتبر تهیه کنید.

سخن پایانی

در این مطلب از مجله سلامت داروخانه آنلاین مثبت سبز خواندیم، برای تقویت سیستم ایمنی و تسکین سرفه، می‌توان روزانه ۳ تا ۵ رشته زعفران خالص را در شیر یا آب گرم حل کرده و میل کرد. حتما از رشته‌های اصل به‌جای پودر استفاده نمایید تا از خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی آن برای پاکسازی مجاری تنفسی و بهبود کیفیت خواب بهره‌مند شوید. با این حال، زنان باردار و کودکان باید پیش از مصرف دوزهای درمانی حتما با پزشک مشورت نمایند.