رابطه داروهای لاغری و سرطان تیروئید؛ واقعیت یا سوءتفاهم؟

پزشکان Clayman Thyroid Center در ایالت فلوریدا با مرور مطالعات موجود درباره مصرف داروهای GLP-1 و سرطان تیروئید، شواهد قانع‌کننده‌ای مبنی بر اینکه این داروها در انسان باعث بروز سرطان تیروئید می‌شوند، پیدا نکردند.

با این حال، پژوهشگران همچنان توصیه می‌کنند افرادی که سابقه شخصی یا خانوادگی نوع نادری از سرطان تیروئید را دارند، از مصرف این داروها خودداری کنند؛ توصیه‌ای که پیش‌تر نیز توسط Food and Drug Administration آمریکا مطرح شده است.

در گزارش علمی منتشرشده آمده است:«بهترین شواهد انسانی موجود نشان نمی‌دهد داروهای فعال‌کننده گیرنده GLP-1 باعث سرطان‌های شایع تیروئید شوند یا در صورت وجود سرطان، تأثیر منفی قابل توجهی داشته باشند.»

چرا اصلاً چنین نگرانی‌ای ایجاد شد؟

داروهای GLP-1 حدود دو دهه است که برای درمان دیابت استفاده می‌شوند، اما در سال‌های اخیر نسل جدید آن‌ها به درمان مؤثر چاقی نیز تبدیل شده است.

این داروها معمولاً عوارض گوارشی ایجاد می‌کنند.مانند:

• تهوع

• اسهال

• یبوست

اما هشدار مهم‌تر روی بسته‌بندی آن‌ها، احتمال خطر سرطان تیروئید، به‌ویژه نوع نادر «سرطان مدولاری تیروئید» (MTC) ، بوده است.

این هشدار عمدتاً بر اساس آزمایش‌هایی روی جوندگان شکل گرفت، نه مطالعات انسانی. به همین دلیل، پژوهشگران در سال‌های اخیر تلاش کردند ببینند آیا همین الگو در انسان هم وجود دارد یا خیر.

یافته‌های بررسی جدید چه می‌گوید؟

پژوهشگران داده‌های زیر را بررسی کردند:

• کارآزمایی‌های بالینی

• گزارش عوارض دارویی

• مطالعات جمعیتی بزرگ در دنیای واقعی

نتیجه: تقریباً هیچ شواهدی وجود ندارد که مصرف GLP-1 باعث افزایش واقعی موارد سرطان تیروئید شود.

برخی مطالعات افزایش تشخیص سرطان یا ندول‌های تیروئید در مصرف‌کنندگان این داروها را نشان داده بودند، اما پژوهشگران می‌گویند این موضوع احتمالاً ناشی از خطای تشخیصی (Detection Bias) است.

افرادی که این داروها را مصرف می‌کنند معمولاً بیشتر تحت نظر پزشک قرار می‌گیرند و آزمایش‌های بیشتری انجام می‌دهند؛ بنابراین سرطان‌هایی که قبلاً وجود داشته‌اند، زودتر کشف می‌شوند، نه اینکه دارو باعث ایجاد آن‌ها شده باشد.

به گفته Rashmi Roy، یکی از نویسندگان مطالعه:«وقتی تشخیص بیماری بلافاصله پس از شروع یک دارو افزایش می‌یابد، اغلب به این معنی است که بیماری از قبل وجود داشته و فقط زودتر کشف شده، نه اینکه دارو باعث ایجاد آن شده باشد.»

آیا واقعاً خطر خاصی وجود ندارد؟

پژوهشگران می‌گویند یافته‌ها می‌تواند نگرانی بیماران و پزشکان را کاهش دهد. حتی احتمال دارد که خطر سرطان مدولاری تیروئید نیز در عمل بسیار ناچیز باشد.

این مرکز درمانی سالانه حدود ۲۰۰۰ مورد سرطان تیروئید را درمان می‌کند و تاکنون افزایش خاصی در موارد این نوع سرطان در مصرف‌کنندگان GLP-1 مشاهده نکرده است.

با این حال، چون سرطان مدولاری تیروئید بسیار نادر است (حدود ۳٪ موارد سرطان تیروئید)، اثبات یا رد قطعی خطر نیازمند مطالعات جمعیتی بسیار بزرگ‌تری خواهد بود.

بنابراین، فعلاً توصیه می‌شود افراد زیر از مصرف این داروها خودداری کنند:

• خودشان سابقه MTC دارند

• یا در خانواده‌شان این سرطان وجود داشته

• یا به سندرم ژنتیکی MEN2 مبتلا هستند

داروهای GLP-1 مانند هر داروی دیگری عوارض و محدودیت‌هایی دارند، اما بر اساس شواهد فعلی، سرطان تیروئید احتمالاً یکی از خطرات اصلی آن‌ها نیست.