ویتامین B3 چیست و علائم کمبود آن کدام است؟

مهم‌ترین فواید ویتامین B3 برای بدن

گاهی وقتی مدام احساس خستگی می‌کنیم، تمرکزمان پایین می‌آید یا پوستمان کدر و بی‌حال می‌شود، تصور می‌کنیم این مشکلات فقط به دلیل استرس یا کم‌خوابی است. اما در بسیاری از موارد، بدن با زبان خودش کمبود برخی ریزمغذی‌ها را نشان می‌دهد. ویتامین B3 یا نیاسین یکی از همان ویتامین‌هایی است که بی‌سروصدا اما حیاتی، در مرکز بسیاری از فرآیندهای مهم بدن حضور دارد. از سلامت قلب گرفته تا عملکرد مغز و شادابی پوست، نقش این ویتامین فراتر از چیزی است که تصور می‌کنیم. از جمله فواید آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

بهبود سطح کلسترول و سلامت قلب با ویتامین B3

نیاسین یکی از معدود ویتامین‌هایی است که می‌تواند به بهبود پروفایل چربی خون کمک کند. این ویتامین در برخی موارد باعث افزایش کلسترول خوب (HDL) و کاهش کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسیرید می‌شود و در نتیجه به حفظ سلامت قلب و عروق کمک می‌کند. قرص ویتامین B3، بهترین قرص برای کاهش تری گلیسیرید محسوب می‌شود.

نقش نیاسین در عملکرد مغز و تمرکز

ویتامین B3 در تولید انرژی سلول‌های عصبی نقش دارد و برای عملکرد طبیعی مغز ضروری است. دریافت کافی آن می‌تواند به حفظ تمرکز، کاهش خستگی ذهنی و پایداری خلق‌وخو کمک کند.

تقویت سلامت پوست با ویتامین ب3

نیاسین در ترمیم و بازسازی سلول‌های پوستی نقش دارد و به حفظ رطوبت و یکپارچگی پوست کمک می‌کند. به همین دلیل، شکل موضعی آن (نیاسینامید) در بسیاری از محصولات مراقبت از پوست استفاده می‌شود.

نقش ویتامین ب3 در تولید انرژی

ویتامین B3 با تبدیل شدن به کوآنزیم‌های حیاتی مانند NAD و NADP در داخل سلول‌ها فعالیت می‌کند. این ترکیبات در صدها واکنش بیوشیمیایی نقش دارند و به بدن کمک می‌کنند انرژی موجود در غذا را آزاد کرده و در اختیار سلول‌ها قرار دهند. به همین دلیل، نیاسین یکی از ارکان اصلی حفظ سطح انرژی و جلوگیری از خستگی مزمن محسوب می‌شود.

تاثیر ویتامین ب3 در متابولیسم کربوهیدرات، چربی و پروتئین

نیاسین در فرآیند تجزیه و تبدیل کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها نقش مستقیم دارد. این ویتامین کمک می‌کند بدن بتواند مواد مغذی دریافتی را به شکل موثر به انرژی یا ترکیبات مورد نیاز برای رشد و ترمیم بافت‌ها تبدیل کند. همچنین در تنظیم برخی آنزیم‌های مرتبط با سوخت‌وساز نقش دارد و به تعادل متابولیکی بدن کمک می‌کند.

نقش ویتامین ب3 در سلامت سیستم عصبی 

ویتامین B3 برای عملکرد طبیعی سیستم عصبی ضروری است و در حفظ تمرکز، ثبات خلق‌وخو و انتقال پیام‌های عصبی نقش دارد. کمبود آن سبب بدخلقی، کلافگی و عدم تمرکز در کارهای روزمره می‌شود.

کمک به درمان دیابت نوع 1 با ویتامین B3

در سایت vinmec در این رابطه می‌خوانیم:

دیابت نوع 1 یک بیماری خودایمنی است که در آن بدن به سلول‌های تولیدکننده انسولین حمله می‌کند. برخی تحقیقات نشان می‌دهند نیاسین ممکن است از این سلول‌ها محافظت کرده و حتی خطر ابتلا را در کودکان کاهش دهد.
در دیابت نوع 2 شرایط پیچیده‌تر است؛ نیاسین می‌تواند کلسترول بالا را کاهش دهد اما ممکن است سطح قند خون را افزایش دهد. بنابراین افراد مبتلا به دیابت نوع 2 باید قند خون خود را هنگام مصرف نیاسین به‌دقت کنترل کنند.

نقش B3 در پیشگیری از بیماری پلاگر

کمبود شدید ویتامین B3 می‌تواند منجر به بیماری پلاگر شود؛ این بیماری با علائمی مانند التهاب پوستی، اسهال و اختلالات ذهنی شناخته می‌شود. تامین کافی نیاسین، مهم‌ترین راه پیشگیری از این عارضه است.

کاهش علائم آرتریت با نیاسین

مطالعات اولیه نشان داده‌اند که نیاسین می‌تواند تحرک مفاصل را بهبود دهد و نیاز به داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) را کاهش دهد. با این حال، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.

حمایت از سلامت دستگاه گوارش ویتامین B3

نیاسین به حفظ سلامت مخاط دستگاه گوارش کمک می‌کند و در عملکرد طبیعی معده و روده نقش دارد. کمبود آن ممکن است با بی‌اشتهایی، التهاب یا ناراحتی‌های گوارشی همراه باشد.

علائم کمبود ویتامین B3 چیست؟

کمبود ویتامین B3 یک‌شبه خودش را نشان نمی‌دهد، بلکه آرام و تدریجی پیش می‌رود. شاید در ابتدا فقط کمی بی‌حال باشید، بعد تمرکزتان پایین بیاید و کم‌کم پوست یا گوارشتان واکنش نشان دهد. در چنین شرایطی باید بدانید که بدن قبل از رسیدن به مرحله هشدار جدی، بارها با نشانه‌های ظریف پیام می‌دهد. از جمله علائمی که بدن در زمان کمبود ویتامین ب3 از خود بروز می‌دهد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

خستگی و ضعف عمومی ناشی از کمبود ب3

اگر با وجود خواب کافی، صبح‌ها همچنان احساس کوفتگی دارید و انرژیتان زود تمام می‌شود، ممکن است پای کمبود نیاسین در میان باشد. این نوع خستگی عمیق و مداوم است؛ انگار بدن سوخت کافی برای حرکت ندارد.

مشکلات پوستی ناشی از کمبود B3 (التهاب، تیرگی، پوسته‌پوسته شدن)

در اکثر مواقع، پوست اولین بخشی از بدن است که اعتراض می‌کند. قرمزی، التهاب یا تیرگی در نواحی در معرض آفتاب و حتی پوسته‌پوسته شدن می‌تواند نشانه‌ای از کمبود ویتامین B3 باشد؛ تغییری که به‌سادگی نباید آن را صرفا به حساسیت یا تغییر فصل نسبت داد.

مشکلات گوارشی ناشی از کمبود ویتامین B3

بی‌اشتهایی، احساس سوزش معده یا اسهال‌های مکرر می‌تواند بخشی از پازل کمبود نیاسین باشد. وقتی دستگاه گوارش به‌درستی کار نکند، بدن هم نمی‌تواند مواد مغذی را به‌خوبی جذب کند و این چرخه ادامه پیدا می‌کند.

اختلالات خلقی و ذهنی ناشی از کمبود نیاسین

بی‌حوصلگی‌های بی‌دلیل، تحریک‌پذیری یا افت تمرکز گاهی ریشه تغذیه‌ای دارند. کمبود ویتامین B3 می‌تواند روی عملکرد سیستم عصبی اثر بگذارد و سبب شود احساس کنید از نظر ذهنی «آن آدم همیشگی» نیستید.

بیماری پلاگر و علائم سه‌گانه آن 

در موارد شدید و طولانی‌مدت، کمبود نیاسین می‌تواند به بیماری پلاگر منجر شود؛ این بیماری با سه علامت کلاسیک شناخته می‌شود: التهاب پوستی شدید، اسهال و اختلالات ذهنی. این مرحله، هشدار جدی بدن است که نشان می‌دهد کمبود ویتامین B3 دیگر قابل چشم‌پوشی نیست و باید هرچه سریع‌تر برای جبران آن از طریق قرص نیاسین اقدام شود.

قرص نیاسین چیست؟

داروی نیکوتینیک اسید برای پیشگیری و درمان کمبود نیاسین (پلاگرا) استفاده می‌شود. کمبود نیاسین ممکن است ناشی از برخی شرایط پزشکی (مانند سوء مصرف الکل، سندرم سوء جذب، بیماری هارتناپ)، رژیم غذایی نامناسب یا استفاده طولانی مدت از برخی داروها (مانند ایزونیازید) باشد. کمبود نیاسین می‌تواند باعث اسهال، گیجی (زوال عقل)، قرمزی و تورم و پوسته شدن قرمزی پوست و… در بیماران شود. این دارو همچنین به عنوان ویتامین B3 شناخته می‌شود که یکی از ویتامین‌های B کمپلکس است.

ویتامین‌ها به حمایت از توانایی بدن در ساخت و تجزیه ترکیبات طبیعی (متابولیسم) مورد نیاز برای سلامتی کمک می‌کنند. نیاسینامید (نیکوتینامید) شکل متفاوتی از ویتامین B3 است و مانند نیاسین عمل نمی‌کند. از جایگزینی این دارو با نیاسین خودداری کنید مگر اینکه پزشکتان دستور دهد.

اشکال و دوزهای دارویی قرص نیاسین

قرص نیاسین ممکن است به اسم قرص نیاکور نیز شناخته شود. این دارو در دو شکل اصلی وجود دارد:

• نیکوتینیک اسید که بیشتر در تنظیم چربی خون کاربرد دارد.
• نیکوتینامید (نیاسینامید) که بیشتر در فرآیندهای سلولی و سلامت پوست و مغز نقش دارد. برخلاف اسید نیکوتینیک، این فرم باعث کاهش کلسترول نمی‌شود؛ اما ممکن است در درمان پسوریازیس و کاهش خطر سرطان‌های غیرملانومی پوست مفید باشد.

دوزهای دارویی این محصول به شرح زیر است:

1. قرص: 50 میلی گرم، 100 میلی گرم، 250 میلی گرم، 500 میلی گرم
2. قرص نسخه طولانی: 250 میلی گرم، 500 میلی گرم، 750 میلی گرم، 1000 میلی گرم
3. کپسول نیاسین آهسته طولانی: 250 میلی گرم، 500 میلی گرم

آثار فارماکولوژیک و مکانیسم اثر داروی Niacin

مکانیسم عمل قرص نیاسین جزء دو کوآنزیم لازم برای متابولیسم لیپید، تنفس بافتی، گلیکوژنولیز، مهار سنتز لیپوپروتئین با چگالی بسیار کم (VLDL) است که ممکن است حذف تری گلیسیرید شیلومیکرون از پلاسما را افزایش دهد. جذب این دارو سریع (60-76%) و زمان اوج پلاسما در انتشار فوری، 30-60 دقیقه می‌باشد. نیمه عمر دارو 20-45 دقیقه و دفع از طریق ادرار (60-88٪ به عنوان داروی بدون تغییر) صورت می‌گیرد.

مقدار مصرف قرص نیاسین

قرص نیاسین یا اسید نیکوتینیک (Niacin) را به صورت خوراکی همراه با یک وعده غذایی یا میان وعده کم چرب طبق دستور پزشک، معمولاً 1 تا 3 بار در روز مصرف کنید. مصرف نیاسین با معده خالی عوارض جانبی (مانند برافروختگی، ناراحتی معده) را افزایش می‌دهد. اگر پزشک شما این دارو را تجویز کرده است، آن را طبق دستور مصرف کنید. کپسول یا قرص نیاسین را به صورت کامل همراه با آب میل کرده و از جویدن و خرد کردن دارو خودداری کنید. خرد کردن یا جویدن دارو می‌تواند تمام دارو را به یکباره آزاد کند و خطر عوارض جانبی را افزایش دهد.

بهترین زمان مصرف داروی اسید نیکوتینیک

قبل از مصرف داروی نیاسین، اطلاعات دارویی موجود در بسته بندی دارو را بررسی کنید. برای کاهش احتمال عوارض جانبی مانند گرگرفتگی، از مصرف الکل، نوشیدنی‌های داغ و خوردن غذاهای تند نزدیک به زمانی که نیاسین مصرف می‌کنید، اجتناب کنید. مصرف یک آسپرین ساده (غیرروده‌ای، 325 میلی گرم) یا یک داروی ضد التهابی غیر استروئیدی (مانند ایبوپروفن، 200 میلی گرم) 30 دقیقه قبل از مصرف نیاسین ممکن است به جلوگیری از گرگرفتگی کمک کند. اگر از داروهای دیگری نیز برای کاهش کلسترول استفاده می‌کنید (رزین‌های متصل به اسید صفراوی مانند کلستیرامین یا کلستیپول)، نیاسین را حداقل 4 تا 6 ساعت قبل یا بعد از مصرف این داروها مصرف کنید.

نحوه مصرف قرص نیاسین

1. برای مصرف داروی نیاسین به عنوان مکمل غذایی، در مردان بالای 19 سال 16 میلی گرم روزانه، زنان بالای 19 سال 14 میلی گرم روزانه، زنان باردار 18 میلی گرم روزانه و در دوران شیردهی 17 میلی گرم روزانه مصرف کنید.
2. دوز مصرفی برای هیپرلیپیدمی با انتشار فوری، 250 میلی گرم روزانه به صورت خوراکی می‌باشد که دوز یا فرکانس هر 4-7 روز بر اساس اثر و تحمل به دوز درمانی سطح اول 1.5-2 گرم به صورت خوراکی در 6-8 ساعت تنظیم می‌شود. این مقدار دوز مصرفی برای رهش طولانی مدت، 500 میلی گرم روزانه به صورت خوراکی توصیه می‌شود. دوز هر 4 هفته بر اساس اثر و تحمل به دوز درمانی 1-2 گرم یک بار در روز تنظیم می‌شود.
3. این دارو برای کاهش خطر انفارکتوس عود کننده غیرکشنده میوکارد در بیماران با سابقه MI (سابقه قلبی) و هیپرلیپیدمی توصیه می‌شود. این دارو در ترکیب با یک رزین اتصال دهنده اسید صفراوی برای کند کردن پیشرفت یا ارتقاء پسرفت بیماری آترواسکلروتیک در بیماران با سابقه CAD و هیپرلیپیدمی و همچنین برای کاهش سطوح TC و LDL-C در بزرگسالان مبتلا به هیپرلیپیدمی اولیه استفاده می‌شود.
4. این دارو به عنوان درمان کمکی برای درمان بیماران بزرگسال مبتلا به هیپرتری گلیسیریدمی شدید که خطر پانکراتیت را نشان می‌دهند و به اندازه کافی به تلاش رژیم غذایی مصمم برای کنترل آن‌ها پاسخ نمی‌‍دهند، توصیه می‌شود.
5. همچنین، نیاسین (Niacin) با رهش طولانی، عوارض قلبی عروقی یا مرگ و میر را در میان بیماران تحت درمان با سیمواستاتین در یک کارآزمایی تصادفی بزرگ کاهش نداد.

موارد احتیاط قرص نیاسین

قبل از مصرف قرص نیاسین، اگر به آن یا سایر ترکیبات موجود در دارو حساسیت دارید، از مصرف خودداری کنید. این دارو ممکن است حاوی مواد غیرفعالی باشد که می‌تواند باعث واکنش‌های آلرژیک یا مشکلات دیگر شود. در صورت داشتن سوابق پزشکی از جمله فشار خون بسیار پایین، مصرف الکل، سابقه مشکلات خونریزی (مانند پلاکت پایین)، دیابت، کیسه صفرا بیماری، گلوکوم، نقرس، بیماری قلبی (مانند حمله قلبی اخیر، آنژین ناپایدار)، بیماری کلیوی، بیماری کبدی یا افزایش آنزیم‌های کبدی، عدم تعادل مواد معدنی درمان نشده (سطح فسفات پایین)، زخم معده یا روده، کم کاری تیروئید و… با پزشک در رابطه با خطرات مصرف این دارو مشورت کنید. در ادامه به برخی از موارد احتیاط داروی نیاسین (niacin) خواهیم پرداخت؛

1. مصرف این دارو در برخی بیماران سبب سرگیجه و خواب آلودگی شده است. در صورت بروز این عارضه، بیماران از انجام فعالیت‌هایی که نیاز به هوشیاری بالایی دارد، خودداری کنید. تا حدامکان رانندگی نکرده و کار با ماشین‌آلات و تجهیزات را به زمان دیگر موکول کنید. همچنین مدتی استراحت کرده و از مصرف الکل و مواد مخدر خودداری کنید.
2. قبل از انجام عمل جراحی، در مورد تمام محصولاتی که استفاده می‌کنید (از جمله داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه و گیاهی) به پزشک یا دندانپزشک خود اطلاع دهید.
3. این دارو به ندرت ممکن است باعث افزایش قند خون شود که می‌تواند سبب ایجاد یا بدتر شدن دیابت شود. اگر قبلاً دیابت دارید، قند خون خود را به طور مرتب طبق دستور بررسی کنید و نتایج را با پزشک خود در میان بگذارید. در صورت داشتن علائم قند خون بالا مانند افزایش تشنگی یا ادرار، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.
4. مصرف داروی نیاسین ممکن است منجر به برافروختگی یا خارش شود. همچنین، فرم‌های دارویی رهش فوری و رهش طولانی قابل تعویض نیستند.
5. در بیماران با سابقه بیماری کبدی، نقرس یا دیاتز نقرس، دیابت شیرین، بیماری کیسه صفرا، بیماری قلبی عروقی یا نارسایی کلیوی یا کبدی با احتیاط مصرف شود.
6. در صورت مصرف داروهای ضد انعقاد یا مهارکننده‌های HMG-CoA ردوکتاز یا در صورت بروز علائم میوپاتی (کراتین فسفوکیناز) با احتیاط مصرف شود.

موارد منع مصرف قرص نیاسین

1. حساسیت مفرط
2. بیماری کبدی، زخم معده فعال، افت فشار خون شدید، خونریزی شریانی
3. افزایش مداوم و غیر قابل توضیح آمینوترانسفراز سرم

عوارض قرص نیاسین (Niacin)

حالت تهوع واستفراغ، سردرد، خواب آلودگی و سرگیجه، اسهال، یبوست، درد شکم، گرگرفتگی، افزایش برگشت پذیر آمینوترانسفراز سرم و… برخی از عوارض جانبی داروی نیاسین یا اسید نیکوتینیک می‌باشد. اگر هر یک از این اثرات ماندگار یا بدتر شد، فوراً به پزشک یا داروساز خود اطلاع دهید. برخی از عوارض جانبی جدی این دارو شامل تهوع یا استفراغ شدید، ضربان قلب سریع یا نامنظم، سردرد شدید (میگرن)، درد غیر معمول مفاصل، درد شدید معده یا شکم، مدفوع سیاه، کبودی یا خونریزی آسان، درد و ضعف عضلانی غیر قابل توضیح، علائم مشکلات کلیوی (مانند تغییر در مقدار ادرار)، ادرار تیره و… می‎‌باشد. در ادامه به برخی از عوارض داروی اسید نیکوتینیک خواهیم پرداخت؛

1. افزایش برگشت پذیر آمینوترانسفراز سرم
2. گرگرفتگی (بروز کمتر با محصولات با رهش طولانی)
3. خارش و راش
4. اسهال
5. سردرد
6. آریتمی‌ها
7. نکروز کبدی، سمیت کبدی (بروز بیشتر با محصولات با رهش طولانی)
8. افت فشار خون وضعیتی
9. رابدومیولیز
10. درد شکم
11. سوء هاضمه
12. احساس سوزش پوست، بثورات ماکولوپاپولار، خشکی پوست، تعریق، تغییر رنگ پوست
13. افسردگی
14. حالت تهوع و استفراغ

تداخل دارویی قرص نیاسین

1. همه برچسب‌های داروهای تجویزی و بدون نسخه را به دقت بررسی کنید، زیرا ویتامین‌ها یا مکمل‌های غذایی نیز ممکن است حاوی نیاسین یا نیاسینامید (نیکوتین آمید) باشند. در صورت مصرف همزمان ممکن است خطر عوارض جانبی را افزایش دهد.
2. این دارو ممکن است با برخی از آزمایشات (مانند کاتکول آمین‌های ادرار یا خون، آزمایشات قند ادرار مبتنی بر مس) تداخل داشته باشد و احتمالاً باعث نتایج آزمایش نادرست شود.

مصرف داروی نیاسین (Niacin) در دوران بارداری و شیردهی

در صورت تشخیص بارداری در بیمارانی که برای درمان هیپرلیپیدمی دارو دریافت می‌کنند، درمان را قطع کنید. خطرات و مزایای فردی ادامه درمان در دوران بارداری در بیماران دریافت کننده دارو برای درمان هیپرتری گلیسیریدمی را ارزیابی کنید. به بیماران توصیه کنید که به پزشک خود در مورد بارداری شناخته شده یا مشکوک اطلاع دهند. پتانسیل سمیت جنینی با دوزهای نیاسین ناشناخته است. اطلاعات موجود در مورد مصرف مواد مخدر در زنان باردار برای ارزیابی خطر نقایص مادرزادی عمده، سقط جنین یا پیامدهای نامطلوب مادر و جنین مرتبط با دارو کافی نیست.

درمان هیپرکلسترولمی معمولاً در دوران بارداری ضروری نیست. آترواسکلروز یک فرآیند مزمن است و قطع داروهای کاهنده چربی در دوران بارداری باید تأثیر کمی بر نتیجه درمان طولانی مدت هیپرکلسترولمی اولیه برای اکثر بیماران داشته باشد. دارو در شیر انسان وجود دارد و با مصرف مکمل مادر مقدار دارو افزایش می‌یابد. هیچ اطلاعاتی در مورد تأثیر دوز بر روی شیرخوار یا تأثیر آن بر تولید شیر وجود ندارد. به دلیل احتمال بروز عوارض جانبی جدی در نوزادان شیرخوار، از جمله سمیت کبدی، به بیماران توصیه می‌شود در طول درمان از شیردهی خودداری کنند.

چه کسانی بیشتر در معرض کمبود نیاسین هستند؟

ممکن است تصور کنیم اگر غذا می‌خوریم پس دچار کمبود نمی‌شویم؛ اما واقعیت این است که نوع تغذیه، سبک زندگی و حتی شرایط جسمی می‌تواند تعیین کند بدن واقعا چه مقدار ویتامین B3 دریافت و جذب می‌کند. بعضی افراد، حتی بدون اینکه بدانند، در خط مقدم خطر کمبود نیاسین قرار دارند که عبارتند از:

• افراد مبتلا به سوءتغذیه
• افراد مبتلا به بیماری‌های گوارشی
• افراد معتاد به الکل
• افرادی با رژیم‌های غذایی بسیار محدود یا حذف‌ کردن گروه‌های غذایی

اگر در یکی از این گروه‌های پرخطر قرار دارید، بی‌توجهی به تغذیه می‌تواند به‌مرور علائم آزاردهنده‌ای ایجاد کند. چند اقدام ساده اما موثر می‌تواند از بروز کمبود جلوگیری کند:

• توجه جدی به تنوع غذایی و مصرف منظم منابع طبیعی ویتامین B3 مانند گوشت، ماهی، حبوبات و غلات کامل
• در صورت ابتلا به بیماری‌های گوارشی، پیگیری منظم وضعیت تغذیه و جذب ریزمغذی‌ها با پزشک
• کاهش یا قطع مصرف الکل برای بهبود جذب و متابولیسم ویتامین‌ها
•  در رژیم‌های محدود یا گیاه‌خواری سخت‌گیرانه، بررسی نیاز به مکمل تحت نظر پزشک

بهترین منابع طبیعی ویتامین B3

وقتی صحبت از تامین ویتامین B3 می‌شود، خوشبختانه پای یک رژیم سخت و عجیب در میان نیست. اگر بشقاب غذاییتان متنوع باشد، احتمالا همین حالا هم بخشی از نیاز بدنتان را تامین می‌کنید. نکته مهم، شناخت منابع اصلی و گنجاندن منظم آن‌ها در برنامه غذایی است. بهترین منابع غذایی حاوی ویتامین نیاسین، شامل موارد زیر می‌شوند:

منابع حیوانی ویتامین B3

منابع حیوانی از غنی‌ترین و قابل‌جذب‌ترین منابع نیاسین هستند:

• گوشت قرمز
• مرغ
• ماهی (به‌ویژه تن و سالمون)
• جگر

این مواد غذایی علاوه بر ویتامین B3، پروتئین باکیفیت و سایر ویتامین‌های گروه B را نیز تامین می‌کنند.

منابع گیاهی ویتامین B3

اگر رژیم گیاه‌خواری دارید، همچنان می‌توانید نیاسین مورد نیازتان را دریافت کنید:

• حبوبات مانند عدس و نخود
• غلات کامل مانند نان سبوس‌دار و برنج قهوه‌ای
• مغزها به‌ویژه بادام‌زمینی

تنوع در مصرف این مواد، احتمال کمبود را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

مواد غذایی غنی‌شده با ویتامین ب3

برخی مواد غذایی مانند غلات صبحانه یا آردهای صنعتی با ویتامین B3 غنی می‌شوند. این محصولات می‌توانند در افرادی که رژیم محدودشده دارند، به تامین نیاز روزانه کمک کنند.

نیاز روزانه بدن به ویتامین B3 چقدر است؟

میزان نیاز به ویتامین B3 (نیاسین) بر اساس سن، جنسیت و شرایط فیزیولوژیک مانند بارداری یا شیردهی متفاوت است. در جدول زیر می‌توانید این مقادیر را مشاهده کنید:پ

نیاز دقیق ممکن است بسته به شرایط فردی، سطح فعالیت و وضعیت سلامت کمی متفاوت باشد. در صورت وجود بیماری زمینه‌ای یا رژیم غذایی محدود، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه توصیه می‌شود.

عوارض مصرف بیش از حد نیاسین (ویتامین B3)

اگرچه ویتامین B3 محلول در آب است و مقدار اضافی آن به راحتی از طریق ادرار دفع می‌شود، اما مصرف دوزهای بالای مکمل (به‌ویژه بدون تجویز پزشک) می‌تواند عوارضی ایجاد کند؛ به‌خصوص زمانی که برای کاهش کلسترول از دوزهای درمانی استفاده می‌شود. با این حال، برخی عوارض مصرف بیش از حد ویتامین ب3 عبارتند از:

گرگرفتگی (Flushing): شایع‌ترین عارضه مصرف دوز بالای نیاسین، احساس گرما، قرمزی و سوزن‌سوزن شدن پوست به‌ویژه در صورت و گردن است. این حالت موقتی است اما می‌تواند آزاردهنده باشد.

مشکلات کبدی: مصرف طولانی‌مدت دوزهای بالا ممکن است به کبد فشار وارد کند و در برخی موارد باعث افزایش آنزیم‌های کبدی یا آسیب کبدی شود. به همین دلیل، مصرف دوزهای بالا باید حتما تحت نظر پزشک باشد.

افت فشار خون: نیاسین می‌تواند باعث گشاد شدن عروق شود. در دوزهای بالا، این اثر ممکن است منجر به افت فشار خون، سرگیجه یا ضعف شود؛ به‌ویژه در افرادی که داروهای کاهنده فشار مصرف می‌کنند.

آیا مصرف مکمل ویتامین B3 ضروری است؟