آیا ویروس سرماخوردگی باعث اسهال می‌شود؟

در حالت کلی، سرماخوردگی یک بیماری تنفسی است که عمدتا سیستم تنفسی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و علائم آن معمولا شامل آبریزش بینی، سرفه، گلودرد و خستگی است.

اگرچه اسهال ممکن است با سرماخوردگی همزمان شود، اما معمولا این علامت بیشتر نشانه آنفولانزا یا آنفولانزای معده است. در صورتی که علائم اسهال و سرماخوردگی همزمان رخ دهند، باید مطمئن شوید که دچار بیماری جدی‌تری مانند آنفولانزا یا کووید-۱۹ نشده باشید، زیرا این بیماری‌ها نیز می‌توانند علائم تنفسی و گوارشی مشترکی داشته باشند.

اگر اسهال بیش از 2 روز در بزرگسالان یا بیش از 24 ساعت در کودکان طول بکشد، یا اگر علائم شدید یا غیرمعمولی دارید، توصیه می‌شود با پزشک مشورت کنید.

جدول مقایسه‌ای سرماخوردگی، آنفولانزا یا مسمومیت؟

به کمک این جدول سریعا متوجه می‌شوید در چه وضعیتی قرار دارید. همچنین به طور خلاصه با تفاوت علائم سرماخوردگی و آنفولانزا آشنا می‌شوید.

درمان اسهال سرماخوردگی

درمان اسهال در شرایطی که فرد علائم سرماخوردگی (یا ویروس‌های تنفسی مشابه) را نیز دارد، اغلب بر حمایت از بدن و مدیریت علائم گوارشی و تنفسی متمرکز است.

پزشکان راهکارهای زیر را برای درمان اسهال ناشی از ویروس‌های تنفسی یا عفونت‌های گوارشی همزمان مانند آنفولانزا یا سرماخوردگی که با اسهال همراه شده است، توصیه می‌کنند:

۱. جایگزینی مایعات برای درمان اسهال ناشی از سرماخوردگی

حیاتی‌ترین بخش درمان، جلوگیری از کم‌آبی بدن است، زیرا اسهال می‌تواند به کم‌آبی شدید منجر شود. نوشیدن مقدار زیادی مایعات کمک می‌کند الکترولیت‌های از دست رفته جبران شوند. بهترین نوشیدنی‌ها برای جبران آب از دست رفته موارد زیر هستند:

• دوغ خوش‌نمک
• چای کم‌رنگ و بسیار کم‌شیرین
• استفاده از محلول خوراکی ORS مانند «وان‌لایت»
• نوشیدنی‌های ورزشی (ایزوتونیک)

نکته مهم: بهتر است از مصرف کافئین، الکل و نیکوتین خودداری شود، زیرا ممکن است کم‌آبی را تشدید کنند یا سیستم گوارش را تحریک کنند.

طرز تهیه محلول ORS خانگی

در صورت عدم دسترسی به داروخانه، فرمول ساده زیر برای جبران الکترولیت‌ها مفید است:

۱ لیتر آب جوشیده سرد شده + ۶ قاشق چای‌خوری شکر + نصف قاشق چای‌خوری نمک.

این مواد را با هم ترکیب کرده و میل کنید.

قانون ۵ دقیقه: اگر فرد تهوع دارد، باید هر ۵ دقیقه فقط یک قاشق غذاخوری از محلول را بنوشد. دقت کنید نوشیدن ناگهانی حجم زیاد مایعات باعث تحریک معده و استفراغ مجدد می‌شود.

معرفی محلول‌های خوراکی در داروخانه

شما برای تهیه انواع محلول‌های ORS آماده می‌توانید سفارش خود را به صورت اینترنتی در داروخانه آنلاین مثبت سبز ثبت کنید. برخی از انواع محصولات موجود عبارتند از:

1. محلول او آر اس وان لایت (طعم‌دار)

این محلول با فرمولاسیون استاندارد جهانی، سریعا آب و الکترولیت‌های از دست رفته بدن ناشی از اسهال را جبران کرده و از دهیدراته شدن (کم‌آبی) بدن جلوگیری می‌کند. طعم‌دار بودن آن باعث پذیرش بهتر توسط کودکان و بزرگسالانی می‌شود که به دلیل ضعف ناشی از بیماری، تمایلی به نوشیدن مایعات ساده ندارند.

2. نوشیدنی ورزشی ایزوتونیک

این نوشیدنی به جذب سریع‌تر آب و قندهای مورد نیاز بدن در دوران نقاهت کمک کرده و انرژی از دست رفته را بازیابی می‌کند. در موارد اسهال خفیف یا خستگی مفرط ناشی از تب و لرز، این محصول مانع از افت فشار و ضعف عضلانی می‌شود.

۲. استراحت و رژیم غذایی مناسب برای اسهال سرماخوردگی

استراحت کافی برای بازیابی انرژی بدن و مبارزه با ویروسی که باعث علائم سرماخوردگی و اسهال شده است، بسیار مهم است. همچنین برای کاهش فشار بر سیستم گوارشی، پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و ملایم شامل غذاهای زیر توصیه می‌شود:

• غذاهای مفید: کته ماست، کته با گوشت ماهیچه یا سینه مرغ، سوپ ورمیشل، نان تست.
• میوه‌های مجاز: سیب و موز.

چه غذاهایی اسهال شما را بدتر می‌کنند؟

بهتر است از خوردن غذاهایی که معده را تحریک می‌کنند، پرهیز شود. این موارد شامل موارد زیر هستند:

• غذاهای شیرین
• تند
• چرب
• حبوبات

3. توصیه‌های دارویی برای درمان سرماخوردگی و اسهال همزمان

برای مدیریت علائم اسهال و سرماخوردگی می‌توان از داروهای بدون نسخه زیر استفاده کرد:

برای اسهال (بازسازی فلور روده)

• کپسول یوموگی (Yomogi)، روزی یک تا دو عدد. (اگر کودک نمی‌تواند قرص را قورت دهد، محتویات آن در ماست حل شود).
• پودر پروبیوتیک مانند پودر «بایوکید» یا «کیدی‌لاکت زینک» روزی یک عدد (مخلوط در ماست).
• شربت نئوزینک، ۵ سی‌سی صبح و عصر (برای ترمیم دیواره روده و تقویت ایمنی).

برای دل‌پیچه

• شربت رکولیک روزی سه بار.
• شربت دی سیکلومین: ۵ سی‌سی هر ۸ ساعت.

برای سرفه و سایر علائم سرماخوردگی

داروهای بدون نسخه می‌توانند علائم تنفسی مانند سرفه، آبریزش بینی و گلودرد را تسکین دهند. برخی از آن‌ها عبارتند از:

سفارش داروهای معرفی شده برای اسهال از داروخانه مثبت سبز

محصولات زیر را با اطمینان خاطر از سلامت و تاریخ انقضای معتبر از داروخانه اینترنتی مثبت سبز سفارش دهید.

1. کپسول یوموگی

این کپسول حاوی مخمر ساکارومایسس بولاردی است که با مهار پاتوژن‌ها و ترشح آنزیم‌های دفاعی، به سرعت اسهال‌های عفونی را متوقف می‌کند. همچنین این محصول با تقویت سد دفاعی روده، از تخریب فلور طبیعی بدن بر اثر مصرف احتمالی آنتی‌بیوتیک‌ها در دوران سرماخوردگی جلوگیری می‌کند.

2. ساشه پروبیوتیک بایوکید

پودر بایوکید با بازسازی میکروبیوم روده، دوره درمان اسهال را کوتاه‌تر کرده و سیستم ایمنی را در برابر عفونت‌های ویروسی تقویت می‌کند. این ساشه علاوه بر تنظیم حرکات روده، به کاهش التهابات گوارشی که گاهی در پی سرماخوردگی و آنفولانزا ایجاد می‌شود، کمک شایانی می‌کند.

255,000 تومان
204,000 تومان

3. شربت نئوزینک

زینک موجود در این شربت، علاوه بر اینکه طول دوره و شدت اسهال را به میزان چشمگیری کاهش می‌دهد، باعث تقویت پاسخ‌های ایمنی در برابر ویروس‌های سرماخوردگی می‌شود. مصرف این شربت به بازسازی مخاط روده آسیب‌دیده کمک کرده و اشتها را در دوران بیماری بهبود می‌بخشد.

به این نکته توجه کنید که مصرف مکمل زینک با معده خالی ممکن است باعث تهوع یا اسهال شود، اما مصرف دوز درمانی آن برای ترمیم دیواره روده و تقویت ایمنی زیر نظر پزشک مفید است.

124,300 تومان
115,600 تومان

4. شربت رکولیک

این شربت گیاهی حاوی عصاره بابونه است که با خواص ضدالتهابی و ضداسپاسمی خود، دردهای شکمی و دل‌پیچه‌های ناشی از اسهال را تسکین می‌دهد. همچنین رکولیک با آرام‌سازی مجاری تنفسی و خواص ضدباکتریایی، به بهبود گلودرد و علائم گوارشی همزمان با سرماخوردگی کمک می‌کند.

چک لیست درمان سریع اسهال سرماخوردگی

• استراحت مطلق
• مصرف جرعه‌جرعه محلول خوراکی ORS (هر ۵ دقیقه)
• شروع کپسول یوموگی یا پودر پروبیوتیک
• حذف لبنیات (به جز ماست) و غذاهای چرب
• چک کردن رنگ ادرار (اگر تیره شد، یعنی کم‌آبی جدی است)

اشتباهات رایج در درمان اسهال سرماخوردگی

• شیاف دیکلوفناک ممنوع: در این شرایط نباید استفاده شود.
• تداخل استامینوفن: بسیاری از انواع قرص سرماخوردگی بزرگسالان خود حاوی استامینوفن هستند و نباید همزمان با قرص استامینوفن مجزا مصرف شوند (خطر مسمومیت کبدی). درباره تداخل دارویی با داروهای سرماخوردگی می‌توانید با کلیک روی لینک از آن‌ها مطلع شوید.
• احتیاط در آنتی‌بیوتیک: مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک مثل آزیترومایسین نه تنها سرماخوردگی ویروسی را درمان نمی‌کند، بلکه با از بین بردن باکتری‌های مفید روده، اسهال را شدیدتر می‌کند.

چه زمانی نباید از داروهای ضداسهال استفاده کرد؟

اگرچه قرص ضداسهال قوی مانند لوپرامید می‌توانند علائم را مدیریت کنند، اما ممکن است با متوقف کردن حرکات روده، مانع خروج ویروس شوند، درصورتیکه نباید جلوی دفع گرفته شود. بنابراین مشورت با پزشک قبل از مصرف این داروها توصیه می‌شود.

همچنین اگر تب دارید یا در مدفوع خون مشاهده می‌کنید، معمولا این داروها توصیه نمی‌شوند.

با بهترین قرص‌های پروبیوتیک برای گوارش با کلیک روی لینک آشنا شوید.

چرا با سرماخوردگی دستگاه گوارش به‌هم می‌ریزد؟

شاید در ابتدا ارتباط بین ریه و روده عجیب به نظر برسد، اما علم پزشکی ثابت کرده است که این دو ارگان از طریق مسیری به نام «محور روده-ریه» با یکدیگر در ارتباط دائم هستند. این ارتباط دوطرفه به این معناست که سلامت یا بیماری در یکی، مستقیما بر دیگری تاثیر خواهد گذاشت.

چگونگی اثرگذاری سرماخوردگی بر سلامت روده‌ها

1. سیستم ایمنی مشترک: حدود ۷۰ درصد از سلول‌های ایمنی بدن در روده مستقر هستند. وقتی ویروسی مانند آدنوویروس یا ویروس آنفولانزا به دستگاه تنفسی حمله می‌کند، پیام‌های شیمیایی (سیتوکین‌ها) تولید می‌شوند که از طریق جریان خون به روده می‌رسند. این پیام‌ها باعث تحریک سیستم ایمنی روده و بروز التهاب می‌شوند که نتیجه آن اسهال یا دل‌پیچه است.

2. مهاجرت میکروب‌ها: جالب است بدانید که باکتری‌های مفید روده (میکروبیوم) ترکیباتی تولید می‌کنند که به ریه کمک می‌کند تا در برابر عفونت‌های تنفسی مقاوم‌تر باشد. وقتی شما سرما می‌خورید، تعادل این باکتری‌ها به دلیل استرس بیماری یا مصرف داروها به‌هم می‌خورد. این اختلال خود می‌تواند باعث اسهال شود.

3. تاثیر بلعیدن مخاط: در زمان سرماخوردگی، حجم زیادی از مخاط حاوی ویروس و سلول‌های مرده، از پشت حلق به سمت معده هدایت می‌شود. ورود این حجم از عوامل بیماری‌زا به دستگاه گوارش می‌تواند تعادل اسیدیته و میکروبی روده را تغییر داده و منجر به اسهال شود.

4. داروهای سرماخوردگی: مصرف داروهای بدون نسخه (OTC) برای تسکین علائم سرماخوردگی می‌تواند باعث ناراحتی و اختلال در سیستم گوارشی و اسهال شود. به طور خاص، داروهایی که حاوی مقادیر بالای ویتامین C یا زینک هستند، ممکن است در برخی افراد باعث ناراحتی گوارشی شوند.

5. عفونت همزمان: ممکن است فرد همزمان با ابتلا به ویروس سرماخوردگی، به یک عفونت جداگانه که مستقیما باعث اسهال می‌شود، مبتلا شده باشد.

چرا کودکان در زمان سرماخوردگی بیشتر دچار اسهال می‌شوند؟

در حالی که اسهال در بزرگسالان هنگام سرماخوردگی یک علامت «نادر» است، در کودکان زیر ۵ سال یک واکنش «رایج» محسوب می‌شود. دلایل علمی این تفاوت با موارد زیر مرتبط است.

1. رشد و توسعه سیستم ایمنی کودک

سیستم ایمنی کودکان هنوز در حال یادگیری نحوه مقابله با ویروس‌هاست. وقتی ویروسی وارد بدن کودک می‌شود، سیستم ایمنی نمی‌تواند پاسخ را فقط در ناحیه گلو یا بینی محدود کند. در نتیجه، یک واکنش التهابی سراسری در بدن رخ می‌دهد که سریعا دستگاه گوارش را نیز درگیر می‌کند.

2. بلعیدن ناخودآگاه خلط و ترشحات

بزرگسالان معمولا می‌توانند ترشحات بینی و گلو را خارج کنند، اما کودکان و خردسالان حجم زیادی از مخاط حاوی ویروس را ناخودآگاه می‌بلعند. این ترشحات حاوی عوامل بیماری‌زا و پروتئین‌های التهابی هستند که با ورود به معده و روده‌ی حساس کودک، باعث تحریک دیواره روده و ایجاد اسهال می‌شوند. برای درمان سرفه خلط دار نوشیدن فراوان مایعات گرم، استفاده از بخور و غرغره آب نمک توصیه می‌شود.

3. نفوذپذیری بیشتر روده‌ها

دیواره روده در کودکان نسبت به بزرگسالان نفوذپذیرتر است. به همین دلیل، کوچک‌ترین تغییر در تعادل میکروبی بدن، سریعا باعث ترشح آب به داخل روده و دفع مایعات (اسهال) می‌شود.

4. آناتومی و طول کوتاه روده

در کودکان، فاصله بین دستگاه تنفسی و گوارش و همچنین طول روده‌ها کمتر است. این موضوع باعث می‌شود پیام‌های شیمیایی ناشی از عفونت ریه، سریع‌تر به روده برسد و واکنش‌های گوارشی با سرعت بیشتری نسبت به بزرگسالان بروز کند.

یک نکته حیاتی برای والدین (طبق سایت معتبر پزشکی cdc.gov)

به دلیل کوچک بودن جثه، کودکان بسیار سریع‌تر از بزرگسالان آب بدن خود را از دست می‌دهند. اسهالی که برای یک بزرگسال ساده به نظر می‌رسد، می‌تواند برای یک کودک در کمتر از ۲۴ ساعت خطرناک شود. بنابراین، جایگزینی مایعات در کودکان اولویت اول درمان است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

از آنجایی که اسهال معمولا علامت اصلی سرماخوردگی نیست و بیشتر می‌تواند نشانه‌ای از آنفولانزا یا ویروس معده باشد، اگر علائم زیر مشاهده شود، باید به پزشک مراجعه کرد:

• بزرگسالان: اگر اسهال بیش از ۲ روز طول بکشد یا اگر درد شدید شکمی وجود داشته باشد .
• کودکان: اگر علائم بعد از ۲۴ ساعت برطرف نشود.
• علائم کم‌آبی شدید: اگر علائمی مانند تشنگی بسیار شدید، تولید ادرار بسیار تیره یا کم، یا احساس غش کردن مشاهده شود، باید فوراً کمک پزشکی دریافت کرد.
• تب بالا: اگر تب بالاتر از ۳۹.۴ درجه سانتی‌گراد باشد یا بیش از سه روز ادامه یابد.
• سایر علائم شدید: اگر علائم سرماخوردگی پس از حدود ۱۰ روز بهبود نیافته باشد یا اگر علائم غیرعادی یا شدید دیگری وجود داشته باشد مانند خون در مدفوع یا درد قفسه سینه.

سخن پایانی

در پایان خاطرنشان می‌کنیم، کلید اصلی درمان اسهال با سرماخوردگی، پیشگیری از کم‌آبی بدن با محلول‌های الکترولیت (ORS) و بازسازی فلور روده از طریق مصرف پروبیوتیک‌ها و رژیم غذایی ملایم است. از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای ضداسهال قوی پرهیز کرده و در صورت تداوم علائم بیش از ۴۸ ساعت، حتما به پزشک مراجعه کنید.