16خاصیت بی‌نظیر کرن‌بری که احتمالا از آن‌ها بی‌خبرید!

کرن‌بری (Cranberry) میوه‌ای از خانواده گیاهی Ericaceae است که به طور طبیعی در تالاب‌های اسیدی و جنگل‌های مرطوب رشد می‌کند. گونه آمریکایی این میوه از گذشته‌های دور توسط سرخ‌پوستان آمریکای شمالی برای مقابله با عفونت‌های ادراری استفاده می‌شده است.

در منابع ذکر شده است که یکی از نام‌های رایج این میوه توت خرس (Bearberry) است. به دلیل شباهت ظاهری و خانوادگی، ممکن است به آن «زغال‌اخته آمریکایی» یا «قره قاط فرنگی» نیز گفته شود، اما با زغال اخته معمولی متفاوت است.

آب خالص کرن‌بری بسیار اسیدی (pH کمتر از ۲.۵) و تلخ است، به همین دلیل معمولا به صورت آب‌میوه‌های رقیق‌شده (حاوی ۱۰ تا ۲۵ درصد آب‌میوه خالص)، کپسول، قرص یا میوه خشک مصرف می‌شود.

مواد مغذی کلیدی موجود در کرن بری

آنچه میوه کرن بری را بسیار متمایز می‌کند محتوای فوق‌العاده بالای ویتامین C آن است. این ویتامین به همراه ویتامین E، ویتامین K و مواد معدنی مهم مانند پتاسیم و منگنز، از سیستم ایمنی و سایر ارگان‌های بدن حمایت می‌کند.

طعم ترش کرنبری به واسطه اسیدهای آلی طبیعی، شامل اسید سیتریک و اسید مالیک ناشی می‌شود که به خواص نگهدارنده آن نیز کمک می ‌کند. این میوه هم به صورت تازه و هم خشک شده، مصرف می‌شود.

جدول خلاصه ارزش غذایی کرن بری (در هر ۱۰۰ گرم)

مواد مغذی کلیدی موجود در میوه کرنبری عبارتند از:

۱. ویتامین‌ها

• ویتامین C: یک آنتی‌اکسیدان قوی که برای تقویت سیستم ایمنی، تولید کلاژن و جذب آهن ضروری است.
• ویتامین E: یک آنتی‌اکسیدان محلول در چربی که به عملکرد ایمنی و سلامت سلول‌ها کمک می‌کند.
• ویتامین K (K1): برای لخته شدن خون و سلامت استخوان‌ها اهمیت دارد.
• ویتامین‌های گروه B: شامل ویتامین B1 (تیامین)، B2 (ریبوفلاوین)، B3 (نیاسین)، B6 و فولات .

۲. مواد معدنی

• منگنز: برای رشد، متابولیسم و سیستم آنتی‌اکسیدانی بدن ضروری است.
• پتاسیم: برای سلامت قلب و تنظیم فشار خون حیاتی است (حدود ۸۰-۹۰ میلی‌گرم در هر ۱۰۰ گرم).
• سایر مواد معدنی: حاوی مقادیر کمی از کلسیم، آهن، منیزیم، فسفر، سدیم و زینک است.

۳. ترکیبات فعال زیستی (فیتوکمیکال‌ها)

این ترکیبات دلیل اصلی بسیاری از فواید درمانی کرن‌بری هستند:

• پروآنتوسیانیدین‌ها (PACs): از نوع A هستند که به‌طور ویژه‌ای از چسبیدن باکتری‌ها (مانند E. coli) به دیواره مجاری ادراری و دندان‌ها جلوگیری می‌کنند.
• آنتوسیانین‌ها: رنگدانه‌هایی که مسئول رنگ قرمز تیره کرن‌بری هستند و اثرات ضدالتهابی و محافظت از قلب دارند.
• فلاونوئیدها: شامل کوئرستین و میریستین که به کاهش استرس اکسیداتیو در بدن کمک می‌کنند.
• اسیدهای آلی: شامل اسید سیتریک، اسید مالیک و اسید سالیسیلیک (ترکیبی مشابه آسپرین).

۴. فیبر و کربوهیدرات

• فیبر رژیمی: کرن‌بری حاوی مقدار خوبی فیبر است که به سلامت گوارش، کنترل قند خون و کاهش کلسترول کمک می‌کند.
• کربوهیدرات‌ها: عمدتا از فیبر و قندهای طبیعی تشکیل شده‌اند.

۵. محتوای آب و کالری

• کرن‌بری تازه حدود ۹۰٪ آب دارد.
• این میوه کم‌کالری است؛ هر ۱۰۰ گرم از آن حدود ۴۶ تا ۵۱ کالری انرژی دارد که برای مدیریت وزن بسیار مناسب است.

کرن بری برای کاهش فشار خون

کرن‌بری به مدیریت فشار خون سیستولیک کمک می‌کند. این میوه حاوی پتاسیم است که برای تنظیم فشار خون و سلامت قلب ضروری است.

مصرف کرن‌بری به دلیل دارا بودن فیبر بالا در کنار مصرف قرص فشار خون، به کاهش خطر ابتلا به فشار خون کمک می‌کند.

کرن بری برای عفونت‌های مجاری ادراری

پروآنتوسیانیدین‌های نوع A (PACs) در کرنبری قادر به جلوگیری از چسبیدن باکتری‌های اشریشیا کُلی E. coli به دیواره‌های دستگاه ادراری می‌شود؛ بنابراین می‌توان انتظار داشت تا حدی عفونت‌های دستگاه ادراری را که باعث تکرر ادرار می‌شوند، درمان کند. با این حال این میوه فقط در مراحل اولیه و به منظور پیشگیری موثر است و برای درمان جدی باید به پزشک مراجعه کرد و از قرص کلیه و مجاری ادراری استفاده کرد.

کرن بری برای سرماخوردگی

استفاده از کرن‌بری برای سرماخوردگی تاریخچه‌ای سنتی دارد، اما شواهد علمی در این زمینه متفاوت است؛ برخی تحقیقات نشان داده‌اند که پلی‌فنول‌های موجود در کرن‌بری ممکن است تعداد علائم مرتبط با سرماخوردگی و آنفولانزا را کاهش دهند .

با وجود استفاده رایج، برخی منابع ذکر می‌کنند که هنوز شواهد علمی کافی و قطعی برای اثبات کارایی کرن‌بری در درمان مستقیم سرماخوردگی وجود ندارد. در این شرایط مراجعه به پزشک و دریافت درمان‌های تخصصی که شامل قرص سرماخوردگی و آنفولانزا است، تاثیر بیشتر و سریع‌تری بر بهبودی بیماری دارد.

کرن بری و تقویت سیستم ایمنی

کرن‌بری به دلیل محتوای بالای مواد مغذی، یک تقویت‌کننده قوی برای سیستم ایمنی محسوب می‌شود. این میوه منبع غنی از ویتامین C است که یک آنتی‌اکسیدان طبیعی و قدرتمند برای تقویت سیستم ایمنی و مبارزه با عفونت‌ها به شمار می‌رود. ویتامین C به بدن کمک می‌کند تا رادیکال‌های آزاد آسیب‌رسان را مهار کند.

ویتامین E موجود در کرنبری نیز در عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد و به پیشگیری از بیماری‌های مزمن کمک می‌کند.

ترکیباتی مانند کوئرستین و میریستین در کرن‌بری وجود دارند که از عملکرد ایمنی حمایت کرده و استرس اکسیداتیو را در سراسر بدن کاهش می‌دهند. در فصول سرد سال، مصرف این میوه در کنار قرص تقویت سیستم ایمنی می‌تواند بدن را در برابر ویروس‌ها مقاوم‌تر کند.

کرن بری برای کبد چرب

وجود انواع آنتی‌اکسیدان‌های قوی و مواد شیمیایی گیاهی مانند آنتوسیانین در کرن بری خواص ضد التهابی این میوه کوچک قرمز رنگ را تقویت می کند. به طوری که می‌تواند بدن را در برابر التهاب و آسیب کبد محافظت کند.

مطالعات بالینی جدید تاثیر مکمل‌های کرن‌بری را در کنار رژیم غذایی و قرص کبد چرب بر بهبود آنزیم‌های کبدی و فاکتورهای خطر متابولیک در بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی بررسی کرده‌اند و نشان می‌دهند که کرن‌بری می‌تواند برای سلامت کبد مفید باشد.

کرن بری برای عفونت کلیه

استفاده از کرن‌بری برای رفع عفونت کلیه و مثانه سابقه‌ای طولانی از زمان بومیان آمریکایی دارد، اما باید بین پیشگیری و درمان تفاوت قائل شد. ترکیبات خاصی در کرن‌بری به نام پروآنتوسیانیدین‌ها (PACs) وجود دارند که از چسبیدن باکتری‌ها به دیواره‌های مجاری ادراری جلوگیری می‌کنند.

مصرف کرن‌بری و محصولات می‌تواند به پیشگیری از عفونت‌های کلیه، مثانه و مجاری ادراری (UTIs) در زنان، کودکان و افرادی که به دلیل جراحی در معرض خطر هستند، کمک کند. تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف منظم آن می‌تواند خطر بازگشت عفونت را در زنان بین ۲۶ تا ۳۵ درصد کاهش دهد.

در نظر بگیرید اگرچه کرن‌بری در پیشگیری مؤثر است، اما نمی‌تواند عفونتی را که از قبل شروع شده است درمان کند. بنابراین برای درمان تخصصی به پزشک متخصص مراجعه کرده تا درمان دارویی مانند قرص عفونت ادراری و انواع ژل ضد عفونی کننده را شروع کنید.

کرن بری برای کلیه سنگ ساز

میوه کرن بری و به ویژه آب آن حاوی مقادیری اگزالات است. از آنجایی که سنگ‌های کلیه اغلب از کلسیم‌اگزالات تشکیل می‌شوند، مصرف زیاد این میوه ریسک ابتلا به سنگ کلیه را در افراد مستعد بالا می‌برد. اگر از قبل به سنگ کلیه مبتلا هستید یا می‌خواهید از مضرات کرن بری جلوگیری کنید، پیش از مصرف حتما با پزشک خود مشورت کنید.

کرن بری برای معده و گوارش

کرنبری می تواند باکتری‌های مفید روده را به ویژه در افرادی که رژیم غنی از پروتئین و لبنیات دارند، بهبود بخشد. فیبر موجود در این میوه برای تنظیم حرکات روده مفید است و به هضم غذا کمک می‌کند. همچنین میکروبیوم روده سالم‌تر و متعادل‌تری را ایجاد می‌کند. کسانی که به دنبال راهکارهای غیردارویی در کنار قرص تقویت روده و معده هستند، می‌توانند از خواص فیبر و پلی‌فنول‌های این میوه بهره‌مند شوند. با این حال توجه کنید مصرف بیش از حد کرنبری ممکن است در برخی افراد باعث ناراحتی گوارشی شود.

کرن بری برای دیابت

فیبر و پلی‌فنول‌های کرن‌بری ممکن است کنترل گلوکز و حساسیت به انسولین را پس از صرف غذا بهبود بخشند که در نتیجه قند خون را تنظیم می‌کند.

کرن بری میوه‌ای با قند پایین است. با این حال توصیه همیشگی پزشکان و متخصصان تغذیه این است که تا حد امکان از میوه تازه به جای آبمیوه یا میوه خشک استفاده شود. به ویژه آبمیوه‌های صنعتی که در آن‌ها شکر به کار می‌رود. در این صورت برای افرادی که دیابت دارند و قرص دیابت مصرف می‌کنند یا ملزم به رژیم کاهش قند هستند، کرن بری تازه پیشنهاد می‌شود.

کرن بری و لاغری

مطالعات نشان می‌دهد ترکیبات کرنبری با کاهش جذب چربی (پئونیدین)، بهبود سلامت متابولیک (مقاومت به انسولین، کبد چرب) و کاهش تجمع، می‌تواند به مدیریت وزن کمک کند، اگرچه برای توصیه‌های قطعی، آزمایش‌های انسانی بیشتری مورد نیاز است.

از طرفی کرن بری تازه کالری بسیار کمی دارد و به دلیل فیبر بالا احساس سیری ایجاد می‌کند که برای مدیریت وزن مناسب است. با این حال کرنبری یا مکمل‌های آن مثل قرص لاغری عمل نمی کند و نباید انتظار معجزه داشته باشید. برای کاهش وزن اصولی، مدیریت کالری دریافتی و فعالیت بدنی منظم توصیه همیشگی است.

کرن بری برای پوست

خواص کرنبری برای پوست به دلیل ویتامین C موجود در آن است که برای تولید کلاژن و بهبود زخم‌ها ضروری است. همچنین اثرات مثبتی که بر سلامت روده دارد می‌تواند روی کیفیت پوست نیز تاثیر بگذارد. هرچند بسیاری از افراد برای تامین نیاز کلاژن خود به سراغ قرص کلاژن می‌روند.

کرنبری منبعی از اسید سالیسیلیک طبیعی و خواص آنتی‌باکتریال است که برای پاکسازی منافذ، کاهش چربی و مبارزه با باکتری‌های ایجادکننده جوش موردنیاز هستند و التهاب پوست را تسکین می‌دهند.

کرن بری برای سلامت دهان و دندان

پروآنتوسیانیدین‌های (PACs) موجود در کرنبری از چسبیدن باکتری‌ها به دندان جلوگیری کرده و مانع از تشکیل پلاک دندانی شده و از این طریق فرایند پوسیدگی را کاهش می‌دهد. این ترکیبات با کاهش تولید اسید و جلوگیری از التهاب و بیماری‌های لثه، به سلامت کلی دهان و دندان کمک می‌کنند. برخی مطالعات نشان می‌دهد عصاره کرنبری به اندازه فلوراید در مهار باکتری‌ها موثر است.

کرن بری برای بیماری‌های قلبی

مصرف کرن بری در یک رژیم غذایی متعادل با بهبود عملکرد رگ‌های خونی و تنظیم فاکتورهای موثر در سلامت قلب و عروق یعنی فشار خون و کلسترول، به کاهش خطر بیماری‌های قلبی عروقی کمک می‌کند.

آنتوسیانین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌های میوه کرنبری از رگ‌های خونی محافظت کرده و التهاب را کاهش می‌دهند. در کنار مصرف این میوه مکمل قلب نیز مواد مغذی ضروری را تامین می‌کند.

کرن بری و پیشگیری از سرطان

کرن‌بری دارای بالاترین سطح فنول در بین میوه‌ها است که خاصیت ضد سرطانی و ضد التهابی دارند. تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبات کرن‌بری می‌توانند رشد سلول‌های سرطانی را در آزمایشات حیوانی کاهش داده و باعث مرگ سلول‌های سرطانی به‌ویژه در سرطان‌های کولون، پروستات و دهان شوند. با این حال، این یافته‌ها در آزمایشات بالینی انسانی تایید نشده‌اند و کرنبری یک درمان یا پیشگیری‌کننده اثبات‌شده سرطان در انسان نیست.

خواص کرن بری برای کراتینین بالا

سطوح بالای کراتینین در کلیه‌ها نشان دهنده اختلال در عملکرد کلیه است. کرنبری می‌تواند با پشتیبانی از سلامت کلیه از طریق آنتی‌اکسیدان‌ها و خواص ادرارآور خود، به دفع سموم و کاهش استرس اکسیداتیو کمک می‌کند. در نتیجه می‌تواند به مدیریت سطح بالای کراتینین کمک کند و به طور بالقوه از عفونت‌هایی که به کلیه‌ها فشار می‌آورند، جلوگیری کند.

خواص کرن بری برای زنان

کرن بری برای زنان خواص بیشماری دارد که شامل پیشگیری از عفونت‌های مجاری ادراری، سلامت قلب و عروق تا بهبود وضعیت پوست می‌شود.

خوردن کرن بری در بارداری

مصرف کرن بری در مقادیر معمول موجود در غذاها در دوران بارداری و شیردهی ایمن در نظر گرفته می‌شود، اما زنان باردار باید از مصرف مکمل‌های غلیظ و دوزهای بالا بدون مشورت پزشک خودداری کنند.

خواص کرن بری برای پروستات

عمده خواص کرن بری برای مردان شامل سلامت پروستات و پیشگیری از سرطان است. تحقیقات حاکی از آن است که پلی‌فنول‌ها و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی موجود در میوه کرن‌بری ممکن است رشد سلول‌های سرطانی پروستات را در محیط آزمایشگاهی مهار کرده و باعث مرگ این سلول‌ها شوند.

تحقیقات نشان داده است که در مردان مسنی که از پروستات بزرگ رنج می‌برند، مصرف عصاره کرن‌بری می‌تواند به پیشگیری از عفونت‌های ادراری مکرر که بر اثر تجمع ادرار ایجاد می‌شود، کمک کند.

خواص کرن بری خشک

کرن‌بری خشک یک روش عالی و در دسترس برای بهره‌مندی از خواص این میوه در تمام طول سال است. کرن‌بری خشک بخش زیادی از آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمند و ترکیبات گیاهی (فیتوکمیکال‌ها) موجود در میوه تازه را در خود حفظ می‌کند.

خشک‌شده این میوه همچنان حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی کلیدی است که به تقویت سیستم ایمنی و سلامت کلی بدن کمک می‌کنند.

کرن‌بری خشک را می‌توان به راحتی در موارد زیر استفاده کرد:

• ترکیب با آجیل و مغزها به عنوان یک میان‌وعده سالم
• افزودن به سالاد، ماست، اوت‌میل (بلغور جو دوسر) و غلات صبحانه
• استفاده در پخت انواع کلوچه، مافین و نان‌ها

بهترین زمان استفاده از کرن بری

شهریور، مهر و آبان زمان برداشت کرنبری است و بهترین زمان برای مصرف این میوه فوق‌العاده فصل پاییز است. حتی می‌توانید کرن بری را داخل فریزر نگهداری کنید تا در تمام مدت سال از آن استفاده کنید.

هر چند کرن بری به صورت خشک شده، کمپوت و آبمیوه نیز در فروشگاه‌ها عرضه می‌شود. با این حال حاوی شکر و مواد افزودنی هستند که می‌تواند برای برخی افراد زیان آور باشد.

طریقه مصرف کرن بری

کرن‌بری را می‌توان به روش‌های مختلفی از میوه تازه و خشک گرفته تا آب‌میوه و مکمل‌های دارویی در رژیم غذایی گنجاند. روش‌های اصلی برای افزودن این میوه پرخاصیت به رژیم غذایی عبارتند از:

تهیه سالاد میوه

توصیه اکید ما این است که میوه‌ها را تازه و به صورت خام مصرف کنید. می‌توانید کرن بری را به سالاد خود اضافه کنید. ترکیب این میوه با پرتقال، انار و سبزیجات دلخواه مانند اسفناج و کاهو سالادی به دست می‌آید که سرشار از مواد مغذی است. طعم نسبتا ترش این سالاد را می‌توانید با اضافه کردن کمی شکر یا عسل ملس کنید.

تهیه دسر

تهیه ژله کرن بری یکی از دلپذیرترین روش‌های خوردن کرن بری است. مارمالاد یا سس کرن بری نیز برای روی نان تست، بیسکویت، پنکیک یا حتی ساندویچ مرغ خوشمزه می‌شود.

کوکتل میوه

کرن بری به صورت کوکتل با سایر میوه‌ها به ویژه آن‌هایی که سرشار از ویتامین C هستند مانند مرکبات، توت فرنگی و بلوبری ارزش غذایی آن را دو چندان می‌کند.

مصرف به صورت میوه خشک

به دلیل غلظت بالای قند در میوه خشک، توصیه می‌شود مصرف آن را به ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری در روز محدود کنید. می‌توانید آن را در تهیه گرانولا، تریل میکس (مخلوط مغزها و میوه خشک)، یا در پخت کلوچه و مافین استفاده کنید.

مصرف به صورت مکمل و پودر

• برای بزرگسالان، دوزهای معمول پودر خشک بین ۲۵۰ تا ۱۵۰۰ میلی‌گرم و برای عصاره غلیظ بین ۱۲۰ تا ۱۶۰۰ میلی‌گرم در روز (به مدت ۱۲ هفته تا ۶ ماه) در مطالعات استفاده شده است.
• مصرف روزانه ۵۰۰ میلی‌گرم عصاره استاندارد شده (که حاوی ۳۶ میلی‌گرم پروآنتوسیانیدین یا PACs باشد) برای پیشگیری از بازگشت عفونت‌های ادراری موثر گزارش شده است.

لیست داروهایی که با کرن بری تداخل دارند.

کرن بری با تمام خواص و مزایایی که برای سلامتی دارد، برای عده از افراد مضر است. افرادی که داروهای زیر را مصرف می‌کنند، پیش از اینکه کرن بری را در رژیم غذایی خود اضافه کنند با پزشک خود مشورت کنند.

وارفارین (کومادین): مهم‌ترین تداخل مربوط به داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین است. کرن‌بری ممکن است اثر وارفارین را در بدن افزایش داده و خطر کبودی و خونریزی شدید را بالا ببرد.

داروهای متابولیزه شده در کبد: کرن‌بری می‌تواند سرعت تجزیه برخی داروها توسط کبد را تغییر دهد که این امر ممکن است اثرات یا عوارض جانبی داروهایی مانند آتورواستاتین (داروی چربی خون)، دیکلوفناک (مسکن) و نیفدیپین (داروی فشار خون) را افزایش دهد.

آلرژی به آسپرین: کرن‌بری حاوی مقدار قابل توجهی اسید سالیسیلیک است که ترکیبی مشابه آسپرین محسوب می‌شود. افرادی که به آسپرین آلرژی دارند، باید از مصرف مقادیر زیاد آب کرن‌بری یا مکمل‌های آن خودداری کنند.

سخن پایانی

در پایان این مقاله از مجله سلامت داروخانه آنلاین مثبت سبز باید بدانید که مصرف کرن بری برای پیشگیری و نه درمان عفونت‌های فعال و بهبود سلامت قلب و کبد مفید است. همواره محصولات طبیعی و بدون شکر افزوده را انتخاب کنید تا از دریافت کالری اضافی و خطرات قند برای سلامتی و دیابت جلوگیری شود. در نهایت، اگر از داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین استفاده می‌کنید یا سابقه سنگ کلیه اگزالاتی دارید، حتما پیش از مصرف با پزشک خود مشورت کنید.