به گزارش سلام نو، این حرکات که گاهی با احساس افتادن از ارتفاع یا شوک الکتریکی همراه است، در ادبیات علمی به عنوان «میوکلونوس هیپناگوژیک» یا «تکانههای هیپنیک» شناخته میشوند. این پدیده معمولاً در مرحله اول خواب رخ میدهد، زمانی که بدن در حال انتقال از بیداری به خواب عمیق است.
بررسیها نشان میدهد که این پرشها اغلب بیضرر هستند و نباید موجب نگرانی جدی شوند. در واقع، این یک واکنش طبیعی بدن به تغییرات فیزیولوژیکی است که در زمان به خواب رفتن رخ میدهد. با این حال، در برخی موارد نادر، میتواند نشانهای از مشکلات زمینهای باشد که نیاز به بررسی بیشتر دارد.
یکی از دلایل اصلی این پرشها، فعالیت مغز است. در طول فرآیند به خواب رفتن، مغز سیگنالهایی را برای آرامش عضلات ارسال میکند. گاهی اوقات، این سیگنالها ممکن است با سیگنالهای بیداری تداخل پیدا کنند و منجر به انقباض ناگهانی عضلات شوند. این تداخل میتواند به دلیل سرعت متفاوت آرام شدن بخشهای مختلف مغز باشد.
عامل دیگری که میتواند در بروز این پدیده نقش داشته باشد، استرس و اضطراب است. زمانی که فرد تحت فشار روحی قرار دارد، سیستم عصبی او تحریکپذیرتر میشود. این تحریکپذیری میتواند منجر به افزایش دفعات و شدت پرشهای خواب شود. بنابراین، مدیریت استرس میتواند در کاهش این پدیدهها موثر باشد.
مصرف کافئین و نیکوتین نیز از عوامل شناخته شدهای هستند که میتوانند بر کیفیت خواب تأثیر بگذارند و احتمال بروز میوکلونوس هیپناگوژیک را افزایش دهند. این مواد تحریککننده، سیستم عصبی را فعال نگه میدارند و مانع از آرامش کامل بدن برای ورود به خواب عمیق میشوند. توصیه میشود مصرف این مواد، به ویژه در ساعات پایانی روز، محدود شود.
خستگی مفرط نیز میتواند یکی از دلایل این پرشها باشد. هنگامی که بدن به شدت خسته است، فرآیند انتقال به خواب ممکن است با اختلال مواجه شود. در این حالت، مغز تلاش میکند تا به سرعت وارد فاز خواب عمیق شود، اما بدن ممکن است به اندازه کافی برای این انتقال آماده نباشد و منجر به پرشهای ناگهانی شود.
کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی، به خصوص منیزیم، نیز میتواند در بروز این پدیدهها نقش داشته باشد. منیزیم نقش مهمی در آرامش عضلات و عملکرد سیستم عصبی دارد. کمبود آن میتواند منجر به اسپاسمهای عضلانی و افزایش تحریکپذیری عصبی شود. مصرف مکملهای منیزیم، البته با مشورت پزشک، میتواند در برخی موارد مفید باشد.
برخی داروها، به ویژه داروهای محرک یا داروهایی که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر میگذارند، نیز میتوانند به عنوان عامل تشدید کننده عمل کنند. در صورتی که مصرف داروی خاصی را آغاز کردهاید و متوجه افزایش پرشهای خواب شدهاید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
پزشکان و محققان معتقدند که میوکلونوس هیپناگوژیک در ۶۰ تا ۷۰ درصد افراد حداقل یک بار در زندگی رخ میدهد. این آمار نشان میدهد که این پدیده چقدر رایج است و نباید به تنهایی نگرانکننده باشد. معمولاً این پرشها کوتاهمدت هستند و تأثیر قابل توجهی بر کیفیت کلی خواب ندارند.
برای کاهش دفعات و شدت این پرشها، رعایت بهداشت خواب بسیار مهم است. ایجاد یک روال ثابت قبل از خواب، مانند دوش آب گرم، مطالعه، یا گوش دادن به موسیقی آرامشبخش، میتواند به بدن کمک کند تا برای خواب آماده شود. همچنین، اجتناب از فعالیتهای تحریککننده مانند تماشای تلویزیون یا استفاده از تلفن همراه در ساعات پایانی شب توصیه میشود.
محیط خواب نیز نقش بسزایی دارد. اتاقی تاریک، آرام و خنک میتواند به بهبود کیفیت خواب و کاهش احتمال بروز میوکلونوس هیپناگوژیک کمک کند. اطمینان از راحتی تشک و بالش نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
در موارد بسیار نادر، پرشهای خواب ممکن است نشانهای از یک اختلال عصبی زمینهای باشد، مانند سندرم پای بیقرار یا صرع. با این حال، در این موارد، پرشها معمولاً با علائم دیگری نیز همراه هستند و فقط محدود به زمان به خواب رفتن نیستند. اگر پرشهای خواب شما بسیار شدید، مکرر، یا با علائم نگرانکننده دیگری همراه است، مراجعه به پزشک برای تشخیص دقیق و درمان مناسب ضروری است.
به طور خلاصه، پرشهای ناگهانی حین خواب یک پدیده فیزیولوژیکی طبیعی و رایج است که اغلب بیضرر است. با مدیریت استرس، محدود کردن مصرف محرکها، رعایت بهداشت خواب و در صورت لزوم، بررسی کمبودهای تغذیهای، میتوان این پدیدهها را کاهش داد و از یک خواب آرام و با کیفیت لذت برد.
source