+1 (949) 536-5799
The First Persian Medical Magazine by Healthcare Professionals In North America
تاریخ ارسال : ۰۸ اسفند ۱۴۰۰
پلاکت‌ها سلول‌های خونی هستند که نقش مهمی در برقراری تعادل جریان خون دارند. افزایش یا کاهش این سلول‌ها مشکل‌ساز است و می‌تواند علامتی نداشته باشد یا اینکه زندگی فرد را تهدید کند. در این مطلب از آرشیو اطلاعات بیماری ها در سایت سیب به بررسی راه‌های درمان افزایش و کاهش پلاکت خون خواهیم پرداخت.
فهرست مطالب
سه نوع سلول اصلی گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها در خون وجود دارند که هرکدام وظایف مربوط به خود را دارند. پلاکت‌ها سلول‌های کوچکی هستند که وظیفۀ اصلی آن‌ها برقراری هموستاز یا انعقاد خون است. البته پلاکت‌ها وظایف فرعی دیگری نیز دارند. در واقع برای حفظ پیوستگی عروقی و جریان خون وجود پلاکت‌ها و فاکتورهای انعقادی ضروری است.
هرگاه در جایی خون‌ریزی اتفاق بیفتد یا رگی آسیب ببیند، پلاکت‌ها با روش‌های مختلفی جلوی خون‌ریزی را می‌گیرند. پلاکت‌ها ابتدا در محل تجمع پیدا می‌کنند، به هم می‌چسبند و با تولید موادی موجب بندآمدن خون می‌شوند.
برای اینکه پلاکت‌ها بتوانند وظایف خود را به درستی انجام دهند تعداد آن‌ها باید در محدودۀ مشخصی قرار داشته باشد. تعداد پلاکت خون استاندارد در محدوده 150 تا 450 هزار در هر میکرولیتر خون است. بیماری‌های مختلفی می‌توانند باعث افزایش تعداد پلاکت‌ها یا کاهش آن‌ها شوند که هم افزایش و هم کاهش آن‌ها مشکل‌ساز است و حتی می‌تواند باعث مرگ شود.
علل مختلفی می‌توانند باعث ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت‌های خون شوند. این علل یا به‌دلیل کاهش تولید پلاکت‌ها موجب کاهش آن‌ها می‌شوند یا به‌دلیل اتلاف و هدر رفتن آن‌ها. مهم‌ترین دلایل افت پلاکت خون عبارت‌اند از:
موارد ذکرشده از طریق مکانیسم‌های مختلفی موجب کاهش پلاکت‌ها می‌شوند. برای مثال هنگامی که طحال بزرگ می‌شود، پلاکت‌ها در طحال به دام می‌افتند و این ‌گونه با اتلاف زیاد پلاکت‌ها تعداد آن‌ها در خون در حال گردش کاهش می‌یابد.
با کم‌شدن پلاکت‌ها احتمال خون‌ریزی تقریباً در هر جای بدن وجود دارد؛ اما مهم‌ترین علامت‌های افت پلاکت خون، نقاط ریز قرمز یا بنفش روی پوست به نام پتشی و کبودی‌های بنفش، قرمز یا قهوه‌ای هستند.
افت پلاکت خون می‌تواند موجب خون‌ریزی لثه، خون‌ریزی در فضای مفصلی، وجود خون در ادرار یا مدفوع، خون‌ریزی زیاد در هنگام قاعدگی و… شود.
البته همیشه افت پلاکت خون موجب ایجاد علائم نمی‌شود. هرچه میزان پلاکت کمتر شود علائم ناشی از آن شدیدتر می‌شوند.
درمان افزایش پلاکت خون
همان ‌طور که دیدیم علل و مکانیسم‌های مختلفی موجب کاهش پلاکت خون می‌شوند بنابراین، در وهله اول، درمان افت پلاکت خون رفع علتی است که موجب کاهش این سلول‌های خونی شده است. برای مثال در بیماری‌های خود ایمنی که موجب کاهش پلاکت می‌شوند سرکوب سیستم ایمنی اساس درمان است. یا برای مثال طحال به یک علت عفونی بزرگ شده است، ممکن است نیاز به عمل جراحی برداشتن طحال باشد.
در موارد حادی که تعداد پلاکت‌ها بسیار کاهش می‌یابند و خطر ایجاد خون‌ریزی‌های وسیع وجود دارد، ممکن است نیاز به تزریق پلاکت باشد تا با پایدارشدن وضعیت بیمار برای درمان علت زمینه‌ای کاهش پلاکت اقدام شود.
افزایش پلاکت‌ها یا ترومبوسیتوز یا در واکنش به یک علت زمینه‌ای ایجاد می‌شود یا اینکه در ابتدا بدن پلاکت زیادی تولید می‌کند. علل اصلی افزایش پلاکت خون عبارت‌اند از:
در پاسخ به هرکدام از عوامل بالا، بدن از طریق مکانیسم‌های مختلف و به دلایل مختلفی تعداد پلاکت بیشتری تولید می‌کند. در بیماری ترومبوسیتوز اولیه (ET) بدن به دلایل ناشناخته و مشکلات ژنتیکی پلاکت بیشتری تولید می‌کند. در این بیماری گاهی تعداد پلاکت‌ها به بالای 1 میلیون در هر میکرولیتر نیز افزایش می‌یابد. این پلاکت‌ها غیرطبیعی هستند و اغلب عملکرد صحیح ندارند.
افزایش پلاکت‌های خون هم می‌توانند سبب ایجاد لخته‌های خونی شوند و هم می‌توانند به‌طور متناقضی باعث خون‌ریزی شوند. ایجاد لخته‌های خونی بسیار خطرناک است؛ چراکه این لخته‌های ایجادشده می‌توانند به حرکت درآمده و شریان‌های مغز یا قلب را مسدود کنند و موجب ایجاد سکته قلبی یا مغزی شوند. یا اینکه عروق ریه یا ارگان‌های مختلف را مسدود کنند و موجب از کار افتادن آن ارگان شوند.
گفتیم افزایش پلاکت خون موجب خون‌ریزی نیز می‌شود. در واقع افزایش پلاکت‌ها موجب مصرف مولکول‌ها و آنزیم‌هایی می‌شوند که در انعقاد خون نقش دارند و این خون موجب ایجاد خون‌ریزی می‌شود. در این حالت، پلاکت به اندازۀ کافی هست اما سایر فاکتورهای انعقادی کافی نیستند.
در بیماری ترومبوسیتوز اولیه نیز، همان‌ طور که گفتیم، با اینکه تعداد پلاکت‌ها بسیار افزایش می‌یابد؛ اما، این پلاکت‌ها عملکرد ندارند و در واقع در مسیر ساخت پلاکت در مغز استخوان مشکلی وجود دارد. در این حالت نیز، هم احتمال خون‌ریزی وجود دارد و هم احتمال ایجاد لخته‌های خونی.
افزایش پلاکت‌های خونی اغلب نیاز به درمان ندارد و علامتی ایجاد نمی‌کند و بعد از مدتی رفع می‌شود. مانند افت پلاکت خون، اساس درمان افزایش پلاکت خون نیز رفع علت زمینه‌ای افزایش آن است. برای مثال اگر عفونت یا التهابی در بدن وجود دارد باید درمان شود.
در بیماری ترومبوسیتمی اولیه نیز اغلب نیازی به درمان نیست؛ اما، در مواردی که تعداد پلاکت‌ها خیلی افزایش یابد یا علائم شدیدی ایجاد شود ممکن است نیاز به دریافت داروهای کاهندۀ پلاکت خون مانند هیدروکسی اوره یا اینترفرون آلفا باشد. فرایندهای درمانی مختلفی برای کاهش پلاکت‌های خون در این بیماری وجود دارد که برطبق نظر پزشک درصورت لزوم تجویز می‌شود.
در کودکان نیز اغلب علت افزایش پلاکت‌ها واکنش به یک حالت خاص مانند عفونت است و اغلب برای درمان پلاکت خون بالا در کودکان نیاز به اقدامی نیست. درصورت وجود علائم شدید یا نقائص فاکتورهای انعقادی ممکن است نیاز به انجام‌دادن درمان‌های اختصاصی آن حالت باشد.
درمان پلاکت خون بالا در بارداری
در بارداری نیز اغلب علت پلاکت خون بالا واکنش به شرایطی مانند عفونت‌هاست و اغلب نیازی به درمان اختصاصی ندارد. این در حالی است که وجود ترومبوسیتوز اولیه و دیگر بیماری‌های میلوپرولیفراتیو نیز می‌توانند موجب افزایش پلاکت شوند.
به‌هرحال درمان پلاکت خون بالا در بارداری باید زیر نظر پزشک و باتوجه‌به علت افزایش پلاکت‌ها انجام شود. افزایش پلاکت در بارداری می‌تواند موجب سقط جنین و ایجاد مشکلات جدی برای مادر شود بنابراین باید پیگیری‌های لازم برای درمان آن انجام شود.
چنانچه سؤالی دربارۀ این موضوع دارید اینجا بپرسید تا پزشکان مجلۀ سیب به شما پاسخ دهند.
 
پرسش‌وپاسخ
 
منابع
https://www.mayoclinic.org
https://www.mayoclinic.org
مطالب مرتبط
ارسال نظر




2020 Persian Medical Magazine. All rights reserved.
تمامی حقوق محفوظ و متعلق به سیب، مجله پزشکی-سلامت ایرانیان آمریکا می باشد

source

توسط salamatikhabari